Cuối năm nên thay mới đồ gì trong bếp và trên ban thờ — và nên mua vào lúc nào

Khoảng tháng Chạp, nhà nào cũng tự dưng có một danh sách việc dài ra. Bếp nấu nhiều hơn ngày thường nên món nào yếu là lộ ra ngay. Ban thờ thì đến kỳ lau dọn. Và đúng lúc đó các sàn cũng bung khuyến mãi. Kết quả quen thuộc: mua một lô đồ trong hai tuần, ba tháng sau nhìn lại thấy có món chưa dùng đến lần thứ hai.

Bài này đi theo hướng ngược lại: món nào thật sự đã đến lúc thay, món nào để sang năm, và mua vào lúc nào thì đỡ thiệt. Phần cuối nói về việc dọn dẹp ban thờ — cũng là một khoản chi cuối năm mà nhiều nhà làm theo thói quen hơn là theo nhu cầu.

Bắt đầu bằng một vòng kiểm kê, đừng bắt đầu bằng giỏ hàng

Trước khi mở bất kỳ trang bán hàng nào, hãy đi một vòng bếp và mở hết tủ ra. Với mỗi món điện, hỏi ba câu:

1. Ba tháng qua tôi dùng nó mấy lần? Không nhớ nổi tức là gần như không dùng.
2. Nó hỏng thật, hay chỉ bẩn? Nhiều món "cần thay" chỉ cần tháo ra rửa kỹ một buổi.
3. Nếu nó hỏng giữa mùng 2 Tết thì có phiền không? Câu này lọc ra nhóm ưu tiên rất nhanh.

Món dùng gần như hằng ngày và đang hỏng là món đáng thay trước Tết. Món dùng vài lần một năm thì dù đang giảm giá cũng cứ để đó.

Cũng nên tách rõ "cũ" với "hỏng". Xước vỏ, ố vàng, mòn chữ mà vẫn chạy đúng chức năng thì chỉ là cũ. Còn mấy dấu hiệu sau thì xử lý ngay, không đợi khuyến mãi: vỏ máy nóng bất thường ở chỗ trước đây không nóng, mùi khét dù thoáng qua, dây nguồn nứt lộ lõi, phích cắm chảy nhựa, hoặc thiết bị làm nhảy aptomat.

Nhóm đáng thay trước Tết

Nồi cơm điện

Đây là món chịu tải nặng nhất mấy ngày Tết vì phải nấu nhiều mẻ liên tục. Dấu hiệu đáng thay khá rõ: cơm chín không đều dù vẫn đong nước như cũ; lớp chống dính trong lòng nồi bong thành mảng; nồi tự nhảy về giữ ấm sớm hoặc ngược lại, không tự chuyển.

Nếu chỉ mỗi lòng nồi tróc thì hỏi nơi bán xem có bán rời lòng nồi cho đúng dòng máy không, thường rẻ hơn nhiều so với mua nguyên bộ. Còn nếu thay hẳn, hãy chốt dung tích theo số người ăn thật rồi mới xét thương hiệu — nhà bốn người mà mua nồi to gấp đôi thì ngày thường cơm hay khô mép. Có thể đọc bài tổng hợp về cách chọn nồi cơm điện để đối chiếu tiêu chí trước khi ra cửa hàng.

Bếp — chỉ thay khi đã hỏng chức năng

Bếp là món tốn nhất nên tiêu chí phải chặt hơn. Đáng thay khi một vùng nấu chết hẳn, mặt kính nứt, hoặc bếp tự ngắt giữa chừng khi nấu lâu. Không đáng thay khi mặt bếp chỉ ố và bám cặn — cái đó là việc của một buổi cọ rửa.

Có một tình huống trung gian: nhà chỉ có một bếp, mấy ngày Tết cần nấu song song nhiều món. Thay vì đổi nguyên bộ bếp đôi, nhiều nhà mua thêm một bếp đơn dùng kèm, xong Tết thì cất đi — rẻ hơn hẳn và không phải đục lại mặt đá. Nếu đi hướng đó, nhóm bếp từ ở tầm giá phổ thông là chỗ nên xem trước để biết mình đang đánh đổi cái gì; muốn nhìn tổng thể các dòng thì xem bài tổng hợp về bếp từ.

Một lưu ý thực dụng: bếp từ kén nồi. Trước khi mua, thử dán cục nam châm vào đáy nồi nhà mình — không hút thì nồi đó không dùng được, và tiền mua lại bộ nồi có khi bằng nửa tiền bếp.

Nồi chiên không dầu — nếu nhà hay tiếp khách

Món này hợp cuối năm vì phần lớn đồ ăn Tết là đồ chiên hâm lại: nem, chả, gà, khoai. Hâm bằng nồi chiên cho kết cấu giòn hơn hẳn quay lò vi sóng, và không phải đứng canh chảo dầu.

Nhưng phải nói thẳng: đây là món có tỷ lệ "mua xong bỏ xó" cao. Nhà hai người, ít ăn đồ chiên thì khả năng cao sang tháng Ba nó nằm im trên nóc tủ. Trước khi chốt, nên đọc bài so sánh nồi chiên không dầu với lò nướng, vì hai món này chồng lấn chức năng khá nhiều — mua cả hai thường là thừa. Đã chốt hướng nồi chiên rồi thì xem thêm một dòng cụ thể để lấy mốc so sánh dung tích và kiểu điều khiển.

Nhóm nên để sang năm, dù đang giảm giá

Riêng máy ép, chỉ nên xét khi nhà thật sự uống đều và cái cũ đã yếu; chọn theo lượng bã và thời gian rửa chứ đừng chọn theo công suất in trên hộp — bài về nhóm máy ép chậm phổ biến mô tả khá rõ phần lắp tháo, thứ quyết định bạn có dùng nó lâu dài hay không. Với nồi áp suất, trước khi kết luận nó hỏng thì thử tìm gioăng cao su thay thế đúng đời máy đã — bài tổng hợp về nồi áp suất có nói phần này.

Mua vào lúc nào

Phần này quyết định giá nhiều hơn cả việc chọn thương hiệu.

Các đợt giảm giá tập trung rơi vào khoảng cuối tháng 11 và tháng 12 — quãng có nhiều lựa chọn nhất, hàng còn đủ màu đủ dung tích, giao trong vài ngày.

Càng sát Tết càng bất lợi. Mẫu bán chạy hay hết hàng, còn lại toàn phiên bản không đúng ý. Giao vận chậm — mua ngày 27 Tết thì rủi ro nhận hàng sau Tết là có thật. Máy lỗi lúc mở hộp thì đổi trả trong kỳ nghỉ rất mất công.

Nguyên tắc rút gọn: đồ dùng hằng ngày mà đã hỏng thì mua sớm; đồ mua vì thấy rẻ thì đừng mua sát Tết.

Vài cái bẫy giá: giá gạch ngang không nói lên gì, cách kiểm tra rẻ nhất là chụp màn hình giá của đúng model đó trước đợt sale vài tuần rồi đem so. Bảo hành thì đọc chính phiếu đi kèm máy nhà mình, đừng suy đoán theo lời người bán.

Phần ban thờ: dọn nhiều, thay ít

Song song với bếp là việc lau dọn ban thờ, nhiều gia đình làm trong tháng Chạp, khá phổ biến là sau ngày 23. Đây là tập tục lâu đời, mỗi vùng mỗi nhà có cách riêng, không có một khuôn duy nhất cho tất cả. Điều đáng nói dưới góc độ chi tiêu cuối năm là: phần lớn công việc trên ban thờ là dọn dẹp chứ không phải mua sắm.

Việc thường làm mà không tốn gì: lau bụi trên mặt thờ, khung ảnh, chân đèn; rút bớt chân hương cho gọn theo lệ của nhà mình; thay nước, bỏ hoa quả héo; kiểm tra phần điện của đèn — chỗ này nên xem thật, vì dây điện cũ trên ban thờ nằm gần vật dễ cháy; và sắp lại đồ cho cân đối, bỏ bớt thứ tích tụ nhiều năm mà không còn dùng.

Việc chỉ nên làm khi có lý do rõ ràng là thay bát hương. Theo quan niệm chung của nhiều gia đình, đây không phải việc làm hằng năm cho mới, mà chỉ đặt ra khi bát hương nứt vỡ, sứt mẻ, hoặc khi nhà chuyển đến chỗ ở mới và lập ban thờ mới. Nếu rơi đúng trường hợp đó, nên đo khoảng trống trên mặt thờ rồi mới chọn, vì bát hương quá to sẽ khiến ban thờ chật và khó lau dọn — xem trước kích thước và chất liệu bát hương giúp việc đo đạc dễ hình dung hơn là ra đến nơi mới ướm.

Về chuyện chọn ngày: nhiều nhà có thói quen xem ngày trước khi bao sái. Đây là quan niệm dân gian, tồn tại nhiều trường phái khác nhau và không thống nhất, nên coi nó là cách sắp xếp thời gian cho chủ động chứ đừng biến thành áp lực. Ai muốn chốt một buổi cả nhà cùng rảnh thì tra lịch âm và các ngày trong tháng Chạp rồi hẹn nhau làm cho xong, hơn là làm vội vào tối muộn. Quan trọng hơn cả ngày giờ, như người lớn tuổi vẫn nói, là làm cẩn thận và gọn gàng.

Checklist rút gọn cho tháng Chạp

Việc kiểm tra (làm trước, không tốn tiền)

• Đi một vòng bếp, phân loại từng món: hỏng / cũ / ít dùng.
• Kiểm tra dây nguồn, phích cắm và ổ cắm khu bếp — Tết cắm nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc là lúc dễ quá tải.
• Với món "hỏng", tìm linh kiện thay thế trước: lòng nồi, gioăng, lưỡi dao, cối.
• Lau ban thờ, kiểm tra dây đèn, dọn bớt đồ tồn.

Việc mua (chỉ những gì còn lại sau bước trên)

• Liệt kê tối đa 3 món, viết rõ lý do từng món.
• Ghi lại giá của đúng model đó ít nhất một lần trước khi mua.
• Đặt hàng sớm, chừa thời gian đổi trả trước kỳ nghỉ; giữ hộp và phiếu bảo hành qua tháng đầu.
• Món nào phân vân quá 3 ngày thì bỏ khỏi danh sách.

Phần lớn cảm giác "nhà mình thiếu đồ" đến từ việc mọi thứ đang bừa chứ không phải từ thiếu thiết bị. Dọn xong rồi mới mua, danh sách thường ngắn đi một nửa — và cái nửa còn lại mới là cái đáng tiền.

Bài liên quan

Bàn thờ trong căn hộ chung cư: đặt ở đâu khi nhà kín và ít thông gióQuà tân gia nên tặng gì để vừa dùng được vừa hợp lễMở quán cà phê nhỏ cần chuẩn bị gì: máy móc, vốn, ngày khai trươngVề nhà mới cần sắm những gì — bếp, phòng thờ và ngày nhập trạch3 Cách làm chuối sấy bằng nồi chiên không dầu Sharp cực dễƯu nhược điểm của máy pha cà phê cầm tay và kinh nghiệm chọn mua máy phù hợp