Bàn thờ trong căn hộ chung cư: đặt ở đâu khi nhà kín và ít thông gió

Chuyển từ nhà đất lên căn hộ, có một việc gần như nhà nào cũng vướng: ban thờ để đâu.

Ở nhà đất, câu trả lời thường có sẵn — tầng trên cùng, hoặc một gian riêng. Ở căn hộ hai phòng ngủ, mặt bằng đã chia xong từ lúc bàn giao, không có gian nào dư ra. Phòng khách liền bếp, hành lang ngắn, tường nửa là tường xây nửa là vách nhẹ, cửa sổ mở được rất ít.

Bài này không bàn chuyện tuổi tác hay hướng hợp mệnh — phần đó nhiều trường phái khác nhau, mỗi nhà theo một lối. Ở đây chỉ bàn phần vật lý của không gian: chỗ nào đặt được, chỗ nào đặt vào rồi sẽ vướng, và cần đo những gì trước khi mua.

Bốn ràng buộc mà nhà đất không có

Không có mét vuông dư. Mọi vị trí dành cho ban thờ đều lấy đi từ một công năng khác. Đây là lý do bàn thờ đứng chiếm sàn ở căn hộ nhỏ hay gây bí — nó ăn cả diện tích sàn lẫn lối đi phía trước.

Trần thấp. Chiều cao thông thuỷ của căn hộ phổ thông thường thấp hơn nhà xây riêng. Treo quá cao thì khoảng cách từ mặt thờ tới trần còn rất ít, hơi nóng và khói tụ ngay dưới trần, mảng trần phía trên ám màu nhanh. Treo thấp quá thì vướng tầm mắt và vướng đầu người đi qua.

Thông gió gần như chỉ một chiều. Căn hộ thường chỉ có một mặt thoáng. Đóng cửa chính và không mở cửa ban công thì không khí trong nhà gần như đứng yên — mùi nấu ăn, hơi ẩm nhà tắm, khói hương đều lưu lâu hơn nhà có gió lùa qua.

Nội quy toà nhà. Nhiều toà có quy định riêng về đốt vàng mã, mỗi nơi một kiểu: có nơi bố trí khu vực riêng dưới sân, có nơi quy định giờ giấc, có nơi không cho đốt trong căn hộ. Đừng suy đoán theo nhà hàng xóm cũ — đọc đúng bản nội quy toà nhà mình hoặc hỏi ban quản lý là xong. Ngoài ra, nếu căn hộ có đầu báo khói trong nhà, cần biết nó nằm ở đâu trước khi chọn vị trí.

Những vị trí nên loại từ đầu

Không phải vì kiêng kỵ, mà vì đặt vào rồi sẽ khó dùng:

• Sát bếp nấu hoặc đối diện miệng bếp. Dầu mỡ bay theo hơi nóng bám vào mọi bề mặt quanh bếp, vài tháng là mặt thờ dính một lớp mỡ mỏng rất khó lau. Chưa kể ban thờ là nơi có lửa hở, đặt cạnh khu nấu là chồng thêm nguồn nhiệt vào chỗ vốn đã nóng.
• Trong phòng ngủ. Sinh hoạt riêng tư và nơi thờ cúng chung một phòng khiến cả hai đều gượng; phòng ngủ lại hay đóng kín nên khói hương lưu rất lâu.
• Ngay trên đầu ghế sofa hoặc bàn ăn. Ngồi bên dưới lâu sẽ thấy vướng, tàn hương rơi xuống chỗ ngồi.
• Trên lối đi hẹp. Hành lang căn hộ thường vừa đủ một người, ngày nào cũng đi lướt sát thì dễ va quệt.
• Sát khu phơi đồ ở ban công, hoặc ngay dưới cục nóng điều hoà. Ẩm, gió tạt, nắng chiếu trực tiếp tuỳ mùa — gỗ dễ cong vênh, đồ thờ nhanh xuống màu.
• Áp lưng vào tường nhà vệ sinh. Vừa là điều nhiều gia đình kiêng, vừa là chỗ hay ẩm do đường ống chạy trong tường.

Những vị trí thường dùng được

Trong mặt bằng căn hộ phổ thông, chỉ còn vài mảng tường thật sự là ứng viên:

Mảng tường phòng khách không có cửa đi qua — phổ biến nhất, vì là tường xây thật, đủ rộng, và phòng khách là nơi cả nhà cùng lui tới. Nên chọn mảng phía trong, không đối diện thẳng cửa chính.

Khoảng tường cạnh lối vào, phía trong. Nhiều căn có một đoạn tường ngắn ngay sau cửa, thường bỏ trống hoặc để giày dép; đủ rộng thì đây là chỗ khá gọn vì nằm lệch khỏi trục đi lại.

Phòng đa năng, nếu nhà có — gần nhất với "phòng thờ riêng" trong điều kiện căn hộ, nhược điểm là thường nhỏ và hay đóng cửa.

Góc tường tiếp giáp ban công nhưng lùi vào trong. Mở cửa ban công là không khí lưu thông ngay, nhưng phải lùi đủ sâu để không bị hắt mưa và không nằm trong luồng nắng gắt.

Bảng đối chiếu nhanh

Vì sao bàn thờ treo tường là lời giải phổ biến

Khi đã loại hết các vị trí trên, thứ còn lại thường chỉ là một mảng tường không rộng. Bàn thờ đứng đặt vào đó sẽ chiếm sàn và làm phòng khách hụt hẳn một góc. Đó là lý do ở căn hộ, dạng treo tường được dùng nhiều: nó lấy chiều cao thay vì lấy diện tích sàn, phần sàn bên dưới vẫn đi lại và lau nhà bình thường.

Nếu chọn hướng này, việc cần làm trước khi mua là đo, chứ không phải chọn mẫu. Ba số đo quyết định:

1. Chiều rộng mảng tường trống — trừ đi phần bị công tắc, ổ điện, mép cửa, mép tủ chiếm mất.
2. Chiều cao treo dự kiến, đo từ sàn lên. Nguyên tắc thực dụng: đứng thẳng vẫn với tay tới mặt thờ để thắp hương và lau dọn, không phải kê ghế. Cao quá thì mỗi lần dọn là một lần trèo, và mặt thờ dễ bị bỏ bê.
3. Khoảng cách còn lại tới trần — số hay bị quên nhất. Chừa đủ thì hơi nóng thoát bớt, mảng trần đỡ ám; chừa quá ít thì chỉ sau một mùa là thấy vệt.

Chiều sâu của bàn cũng đáng cân nhắc: sâu quá thì nhô ra giữa phòng, đi qua dễ va vai; nông quá thì bày biện chật, đồ hay chạm nhau. Xem trước dải kích thước của các mẫu bàn thờ treo tường rồi đối chiếu với số đo mảng tường nhà mình sẽ nhanh hơn nhiều so với ra cửa hàng rồi mới ướm bằng mắt.

Phần kết cấu tường — hỏi thợ, đừng đoán

Đây là chỗ duy nhất trong bài tôi khuyên không tự quyết. Tường trong căn hộ không đồng nhất: có mảng là tường xây gạch, có mảng là vách nhẹ khung xương, nhìn bề mặt không phân biệt được. Gõ tay nghe rỗng và vang là dấu hiệu đáng nghi, nhưng chưa phải bằng chứng chắc chắn.

Bàn thờ treo có tải trọng thật: tấm gỗ cộng bát hương, đèn, đồ thờ, hoa quả. Với vách nhẹ, bắt vít vào tấm mà không trúng khung xương bên trong thì lâu ngày sẽ võng hoặc bung — nên để người có kinh nghiệm dò khung và bắt nở đúng loại. Trước khi khoan cũng phải biết đường điện âm tường chạy ở đâu: dây thường đi lên từ ổ cắm và công tắc theo phương thẳng đứng, nên tránh khoan ngay phía trên hoặc phía dưới các vị trí đó.

Khói hương trong nhà kín — nhắc ngắn ở đây

Căn hộ đóng kín thì mùi hương lưu rất lâu, nhất là khi ban thờ nằm sâu trong nhà, xa cửa. Vài cách xử lý không tốn gì: thắp một nén thay vì cả bó, mở hé cửa ban công trong lúc thắp và thêm mươi phút sau đó, không thắp lúc cả nhà đóng kín đi ngủ, và ưu tiên vị trí có đường thoát khí ra ngoài chứ đừng đặt vào góc cụt.

*Vấn đề chất lượng không khí khi thắp hương trong nhà kín và ảnh hưởng của nó tới sức khoẻ là một chủ đề cần bàn riêng, không gói gọn trong bài về chỗ đặt được.*

khói hương ảnh hưởng thế nào tới không khí trong nhà

Về thiết bị, một số gia đình ở căn hộ có sẵn máy lọc không khí cho mùa hanh khô và tận dụng luôn cho những hôm thắp hương nhiều như rằm, mùng một. Nếu đang cân nhắc mua, nên chọn theo diện tích phòng thật và độ ồn ở mức thấp, đừng chọn theo số tính năng in trên hộp — phần kinh nghiệm chọn mua máy lọc không khí nói khá rõ các tiêu chí này, còn muốn nhìn tổng thể các thương hiệu phổ biến thì có bài tổng hợp thương hiệu máy lọc không khí. Máy lọc không thay được việc mở cửa cho thoáng.

Checklist trước khi lắp

Đo và kiểm tra

• Đo chiều rộng mảng tường trống, đã trừ ổ điện, công tắc, mép cửa.
• Đo chiều cao treo dự kiến — dán băng dính giấy ướm lên tường một ngày để cảm nhận.
• Đo khoảng cách còn lại từ mép trên bàn thờ tới trần.
• Xác định mảng tường là tường xây hay vách nhẹ; không chắc thì hỏi thợ.
• Xác định vị trí đầu báo khói và đường điện âm tường quanh chỗ định khoan.

Hỏi và đọc

• Đọc nội quy toà nhà phần liên quan đến đốt vàng mã, hoặc hỏi ban quản lý.
• Hỏi lại người lớn trong nhà về lệ riêng của gia đình — phần này quan trọng hơn mọi bảng biểu.

Sau khi lắp

• Ướm thử đồ thờ lên mặt bàn xem có chật không, trước khi cố định hẳn.
• Đứng thẳng thử với tay tới mặt thờ, chắc là lau dọn được hằng ngày.
• Quan sát mảng trần phía trên sau vài tuần; ám nhanh thì cần chỉnh cách thắp hoặc thông gió.

Ở căn hộ, một ban thờ đặt đúng chỗ là ban thờ mà bạn với tay tới được, lau được, và không phải né mỗi lần đi qua. Cái đó đến từ mấy con số đo trên tường, chứ không phải từ việc chọn được mẫu đẹp nhất.

Bài liên quan

Cuối năm nên thay mới đồ gì trong bếp và trên ban thờ — và nên mua vào lúc nàoQuà tân gia nên tặng gì để vừa dùng được vừa hợp lễMở quán cà phê nhỏ cần chuẩn bị gì: máy móc, vốn, ngày khai trươngVề nhà mới cần sắm những gì — bếp, phòng thờ và ngày nhập trạch3 Cách làm chuối sấy bằng nồi chiên không dầu Sharp cực dễƯu nhược điểm của máy pha cà phê cầm tay và kinh nghiệm chọn mua máy phù hợp